Starożytne Cmentarzysko Kultury Pomorskiej w Trzebiatkowej
Starożytne Cmentarzysko Kultury Pomorskiej w Trzebiatkowej zostało odkryte przypadkowo wiosną 2001 r. przez rolnika, który podczas prac natrafił na płytko zalegające kamienne konstrukcje. Okazały się one trzema grobami skrzynkowymi zawierającymi urny z przepalonymi szczątkami kostnymi.
Cmentarzysko znajdowało się na południowym stoku piaszczystego wzniesienia morenowego (206,6 m n.p.m.) i zajmowało ok. 25 arów. Obiekty archeologiczne znajdowały się tuż pod powierzchnią ziemi i były w różnym stopniu uszkodzone przez działalność rolniczą oraz erozję. Niektóre płyty z grobów wystawały ponad warstwę ziemi. Badania archeologiczne rozpoczęto latem 2002 r. i prowadzono do 2006 r. pod kierownictwem mgr Agnieszki Krzysiak z Muzeum w Lęborku, gdzie trafiły wszystkie znaleziska.


W 2007 r. przeprowadzono badania na sąsiednim wzgórzu, gdzie również odkryto ślady cmentarzyska kultury pomorskiej. Było ono znane już przed wojną, lecz zostało w dużym stopniu zniszczone przez eksploatację piasku i uprawę roli. Udało się udokumentować jedynie kilka grobów skrzynkowych, z których jeden zachował się w całości.

na terenie drugiego cmentarzyska utworzono jedyny w Polsce skansen kultury pomorskiej!
Nowe życie Starożytnego Cmentarzyska – XXI wiek
Po zakończeniu badań terenowych Gmina Tuchomie postanowiła zachować i upamiętnić miejsce wykopalisk. W celu upowszechniania wiedzy o znalezisku oraz turystycznego wykorzystania terenu utworzono skansen archeologiczny „Starożytne Cmentarzysko Kultury Pomorskiej z IV w. p.n.e. w Trzebiatkowej„. Pod zadaszeniami odtworzono groby skrzynkowe z kamieni znajdujących się na cmentarzysku wraz z odwzorowanymi urnami twarzowymi. Obok stanowisk umieszczono tablice informacyjne, które opowiadają o kulturze pomorskiej, rytuałach pogrzebowych, zdobieniach urn, życiu codziennym naszych przodków.

Starożytne Cmentarzysko Kultury Pomorskiej z IV w. p.n.e. w Trzebiatkowej z lotu ptaka
Autor: Agnieszka Krzysiak, Mateusz Stobiński
© Stowarzyszenie Skansen Kamienie Przeszłości w Trzebiatkowej