Wykopaliska archeologiczne we wsi Trzebiatkowa
Obecne tereny wsi Trzebiatkowa i jej okolice były bardzo licznie zamieszkane we wczesnej epoce żelaza. Świadczy o tym obecność dwóch (sic!) dużych nekropolii kultury pomorskiej, które oddalone są od siebie o ok. 100 m.
Jedna z nich odkryta zostało przypadkowo przez właściciela gruntu Andrzeja Garbiaka podczas prac rolnych wiosną 2001 r. Znaleziskiem zainteresowali się archeolodzy z lęborskiego muzeum i w 2002 r. rozpoczęto wykopaliska, które trwały 5 lat. W ich wyniku przebadano powierzchnię ok 2800 m² i wyeksplorowano 143 obiekty archeologiczne.
Odkryto 77 grobów ciałopalnych oraz 68 innych obiektów takich jak piec, paleniska, jamy, dołki posłupowe czy skupiska kamieni – budulca. Wśród grobów wyróżniono 57 konstrukcji skrzynkowych mieszczących od 1 do 6 urn, 18 popielnicowych z obstawą kamienną, 1 popielnicowy jamowy i jeden grób bez urny. W sumie wydobyto 198 popielnic, a dwie z nich były puste – czyli były pochówkami symbolicznymi.
Do wyjątkowych należą urny twarzowe, których znaleziono dziewięć, a na powierzchni trzech z nich odkryto unikatowe ornamenty w postaci scen figuralnych. Urny nakryte były pokrywami czapkowatymi, misami, płaskimi pokrywami i fragmentami większych naczyń. Wewnątrz nich, wśród przepalonych szczątków kostnych, znajdowano metalowe dary grobowe z brązu, żelaza, kości, szkła lub gliny, takie jak np. kolczyki, paciorki, czy pierścienie.
Drugą nekropolię, znajdującą się w miejscu, w którym obecnie mieści się skansen, odkryto w 1937r. Znaleziono wówczas dwie popielnice, przy czym jedna ozdobiona jest unikatowym wizerunkiem jelenia. Od tego czasu obszar cmentarzyska ulegał zniszczeniu głównie na skutek wydobycia piasku. W 2006 r. odkryto kolejny grób z popielnicą w osuwisku nieużytkowanego wyrobiska piasku. W związku z tym odkryciem w 2007r. zrealizowano prace archeologiczne i odkryto 23 obiekty, a w tym: pięć grobów, z których cztery były skrzynkowymi.
Autor: Agnieszka Krzysiak, Mateusz Stobiński
© Stowarzyszenie Skansen Kamienie Przeszłości w Trzebiatkowej